Prezydent podpisał ustawę frankową. Co zmienia dla kredytobiorców?

17 lipca 2026 r. Prezydent RP podpisał ustawę o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego. Informację o podpisaniu ustawy opublikowała Kancelaria Prezydenta RP

Najważniejszą zmianą jest wprowadzenie automatycznego, następującego z mocy prawa wstrzymania obowiązku spłacania rat po doręczeniu bankowi pozwu konsumenta. Kredytobiorca nie będzie już musiał składać odrębnego wniosku o zabezpieczenie i czekać na postanowienie sądu.

Ustawa obejmie również zdecydowaną większość spraw, które w dniu jej wejścia w życie będą już toczyły się przed sądami.

Trzeba jednak podkreślić, że ustawa nie unieważnia automatycznie umów kredytowych, nie przyznaje konsumentom określonych kwot i nie zastępuje wyroku sądu. Wprowadza przede wszystkim szczególne zasady prowadzenia procesów frankowych oraz ochronę kredytobiorców na czas trwania postępowania.

Ustawa nie obejmuje również kredytów powiązanych z inną walutą niż CHF (czyli na przykład kredytów powiązanych z EURO czy JENEM).

Automatyczne wstrzymanie płatności rat

Z chwilą doręczenia bankowi pozwu wniesionego przez konsumenta obowiązek spełniania przez kredytobiorcę świadczeń wynikających z umowy zostanie wstrzymany z mocy prawa aż do prawomocnego zakończenia postępowania.

Takie same skutki nastąpią po doręczeniu bankowi pozwu wzajemnego wniesionego przez konsumenta w sprawie, w której to bank wystąpił jako pierwszy z powództwem.

Oznacza to, że:

• konsument nie będzie musiał uzyskiwać postanowienia sądu o zabezpieczeniu,
• wstrzymanie płatności nie będzie mogło zostać uznane za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy,
• bank nie będzie mógł z tego powodu wypowiedzieć ani rozwiązać umowy,
• bank nie będzie mógł przekazywać negatywnych informacji o braku płatności do BIK, biur informacji gospodarczej i innych wskazanych w ustawie instytucji.

Najważniejszy jest moment doręczenia pozwu bankowi, a nie samo wniesienie pozwu do sądu. Złożenie pozwu, który nie został jeszcze doręczony bankowi, nie będzie wystarczające do wstrzymania obowiązku płacenia rat.

Co ze sprawami, które już się toczą?

Ustawa będzie stosowana także do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie.

Jeżeli pozew konsumenta albo jego pozew wzajemny został już doręczony bankowi, obowiązek spłacania rat zostanie wstrzymany z mocy prawa w dniu wejścia ustawy w życie. Nie będzie konieczne składanie nowego wniosku ani wydanie przez sąd dodatkowego postanowienia.

Jeżeli pozew został wniesiony przed wejściem ustawy w życie, ale nie został jeszcze doręczony bankowi, wstrzymanie nastąpi dopiero z chwilą jego doręczenia.

Rozwiązanie to znajdzie zastosowanie również w sprawach znajdujących się już na etapie postępowania apelacyjnego, jeżeli nie doszło jeszcze do prawomocnego zakończenia postępowania. Wstrzymanie płatności będzie bowiem obowiązywać tylko do prawomocnego zakończenia sprawy. Samo wniesienie późniejszej skargi kasacyjnej nie uchyla prawomocności wyroku.

Co stanie się z wnioskami o zabezpieczenie?

Po wejściu ustawy w życie składanie wniosków o zabezpieczenie polegające na wstrzymaniu płatności rat co do zasady straci znaczenie. Takie wnioski będą pozostawiane w aktach sprawy bez podejmowania dalszych czynności.

Toczące się postępowania dotyczące wniosków o takie zabezpieczenie oraz zażaleń na postanowienia o udzieleniu albo odmowie udzielenia zabezpieczenia zostaną umorzone z mocy prawa.

Ustawodawca zastępuje więc zabezpieczenie udzielane przez sąd automatycznym skutkiem wynikającym bezpośrednio z ustawy.

Sprawniejsze prowadzenie procesów frankowych

Ustawa wprowadza również rozwiązania, które mają przyspieszyć rozpoznawanie spraw.

Sąd pierwszej instancji będzie mógł wydać wyrok na posiedzeniu niejawnym, nawet jeżeli strona zażądała przeprowadzenia rozprawy. W takim przypadku sąd będzie musiał poinformować strony o powodach skierowania sprawy na posiedzenie niejawne i wyznaczyć co najmniej dwa tygodnie na złożenie pism procesowych.

Świadek będzie mógł zostać przesłuchany zdalnie mimo sprzeciwu strony. Możliwe będzie również przesłuchanie konsumenta poprzez udzielenie na piśmie odpowiedzi na pytania przygotowane przez sąd. Jeżeli okaże się to potrzebne, sąd nadal będzie mógł wezwać stronę na rozprawę.

W typowych sprawach uzasadnienie wyroku będzie mogło zostać ograniczone do wskazania twierdzeń i argumentacji zawartych w pismach procesowych oraz przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.

Zmiany te zwiększają znaczenie właściwego i wyczerpującego przedstawienia stanowiska konsumenta już w pismach procesowych.

Zmiany w postępowaniu apelacyjnym

Zasadą będzie rozpoznawanie spraw frankowych w drugiej instancji przez jednego sędziego. Sprawa szczególnie zawiła lub mająca precedensowe znaczenie nadal będzie mogła zostać skierowana do składu trzech sędziów.

Sąd drugiej instancji będzie mógł rozpoznać apelację na posiedzeniu niejawnym również wtedy, gdy strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy.

Możliwe będzie także zdalne przesłuchanie świadka oraz odebranie zeznań strony na piśmie.

Bank będzie mógł wnieść powództwo wzajemne

Powództwo wzajemne będzie można wytoczyć aż do zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji, a jeżeli sprawa będzie rozpoznawana na posiedzeniu niejawnym – do chwili wydania wyroku.

W praktyce umożliwi to bankowi dochodzenie roszczenia o zwrot kapitału w tym samym postępowaniu, w którym konsument domaga się ustalenia nieważności umowy i zwrotu dokonanych wpłat.

Sąd będzie mógł jednak wyłączyć powództwo wzajemne do odrębnego rozpoznania, jeżeli wspólne prowadzenie obu spraw mogłoby spowodować nadmierną zwłokę.

Jakich spraw ustawa nie obejmie?

Ustawa nie obejmuje:

• kredytów powiązanych z euro, dolarem amerykańskim, jenem ani inną walutą niż frank szwajcarski,
• roszczeń dochodzonych w postępowaniu grupowym,
• roszczeń dochodzonych w postępowaniu upadłościowym lub restrukturyzacyjnym,
• powództw o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego,
• spraw o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Przepisy dotyczą natomiast zarówno kredytów denominowanych, jak i indeksowanych do CHF, a także hipotecznych pożyczek denominowanych lub indeksowanych do tej waluty.

Ochroną zostaną objęci nie tylko pierwotni kredytobiorcy, lecz także między innymi ich spadkobiercy, osoby, które przystąpiły do długu, poręczyciele oraz osoby ponoszące odpowiedzialność rzeczową za spłatę kredytu.

Ustawa frankowa – najczęściej zadawane pytania

1. Co ustawa daje konsumentom?

Najważniejszą korzyścią jest automatyczne wstrzymanie obowiązku spłacania rat po doręczeniu bankowi pozwu konsumenta albo jego pozwu wzajemnego. Konsument nie będzie musiał uzyskiwać odrębnego zabezpieczenia sądowego. Bank nie będzie mógł potraktować legalnego wstrzymania płatności jako zaległości, wypowiedzieć z tego powodu umowy ani przekazać negatywnej informacji do BIK.

2. Czy po podpisaniu ustawy można już przestać płacić raty?

Nie. Samo podpisanie ustawy przez Prezydenta nie oznacza jeszcze jej wejścia w życie. Konieczne jest ogłoszenie ustawy w Dzienniku Ustaw i upływ czternastodniowego okresu vacatio legis.

Ponadto w nowej sprawie wstrzymanie nastąpi dopiero z chwilą doręczenia pozwu bankowi, a nie już w dniu jego złożenia w sądzie.

3. Czy ustawa obejmie sprawy będące już w toku?

Tak. Jeżeli pozew konsumenta został doręczony bankowi przed wejściem ustawy w życie, wstrzymanie płatności nastąpi automatycznie w dniu wejścia ustawy w życie.

4. Czy trwające sprawy również będą miały wstrzymaną płatność rat?

Tak, pod warunkiem że postępowanie nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone, a bankowi doręczono pozew konsumenta albo pozew wzajemny konsumenta.

Jeżeli to bank pozwał konsumenta, a konsument jedynie broni się przed roszczeniem i nie wniósł własnego pozwu ani pozwu wzajemnego, samo powództwo banku nie uruchomi automatycznego wstrzymania rat.

5. Czy ustawa dotyczy wszystkich kredytów walutowych?

Nie. Ustawa obejmuje wyłącznie kredyty denominowane albo indeksowane do franka szwajcarskiego oraz powiązane z CHF pożyczki hipoteczne. Nie obejmuje umów odnoszących się do euro, dolara, jena ani innych walut.

6. Czy ustawa dotyczy kredytów już całkowicie spłaconych?

Tak, jeżeli konsument dochodzi przed sądem roszczeń wynikających ze spłaconej umowy CHF. W takim przypadku przepisy proceduralne znajdą zastosowanie, chociaż wstrzymanie płatności nie będzie miało praktycznego znaczenia, ponieważ kredyt został już spłacony.

7. Czy trzeba będzie składać wniosek o zabezpieczenie?

Nie. Wstrzymanie obowiązku spłaty nastąpi z mocy prawa. Nowe wnioski zmierzające do osiągnięcia takich samych skutków będą pozostawiane w aktach bez dalszych czynności, a niezakończone postępowania zabezpieczające zostaną umorzone z mocy prawa.

8. Czy sąd musi wydać postanowienie o wstrzymaniu rat?

Nie. Skutek nastąpi automatycznie po spełnieniu warunków określonych w ustawie. Sąd nie będzie wydawał w tym zakresie odrębnego postanowienia.

9. Czy rata automatycznie przestanie być pobierana z rachunku?

Niekoniecznie. Ustawa wstrzymuje prawny obowiązek płatności, ale sama nie usuwa zlecenia stałego ani udzielonego bankowi upoważnienia do pobierania rat. Po potwierdzeniu, że warunki ustawowe zostały spełnione, może być konieczne odwołanie odpowiedniej dyspozycji płatniczej. Bank w takiej sytuacji nie może jednak pobierać tych świadczeń.

10. Czy bank może wypowiedzieć umowę albo wpisać konsumenta do BIK?

Nie z powodu płatności objętych ustawowym wstrzymaniem. Bank nie będzie mógł uznać takiej sytuacji za niewykonanie umowy, wypowiedzieć z tego powodu umowy ani przekazać negatywnej informacji do BIK lub biura informacji gospodarczej.

11. Czy istniejący negatywny wpis w BIK zostanie usunięty?

Jeżeli wpis dotyczy świadczeń objętych ustawowym wstrzymaniem, bank będzie zobowiązany powiadomić właściwą instytucję, a ta będzie musiała wykreślić odpowiednie dane. Ustawa nie dotyczy jednak innych zaległości niezwiązanych z objętą postępowaniem umową CHF.

12. Czy konsument może nadal dobrowolnie płacić raty?

Tak. Jeżeli dotychczasowe wpłaty są niższe niż wypłacony kapitał kredytu, bank nie będzie mógł odmówić przyjęcia świadczenia. Celowość dalszych wpłat powinna być jednak oceniona indywidualnie.

13. Czy ustawa automatycznie unieważnia umowę?

Nie. O ważności umowy nadal rozstrzyga sąd. Ustawa nie przesądza wyniku postępowania i nie zastępuje wyroku ani ugody z bankiem.

14. Czy ustawa gwarantuje szybsze zakończenie sprawy?

Nie wprowadza wiążącego terminu na wydanie wyroku. Daje jednak sądom dodatkowe narzędzia, takie jak możliwość rozpoznania sprawy bez rozprawy, pisemne przesłuchanie strony, zdalne przesłuchanie świadka oraz rozpoznawanie apelacji zasadniczo przez jednego sędziego.

15. Czy bank będzie mógł dochodzić zwrotu kapitału w tej samej sprawie?

Tak. Bank będzie mógł wnieść powództwo wzajemne aż do zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji, a w sprawie rozpoznawanej bez rozprawy – do wydania wyroku. Sąd będzie mógł jednak wyłączyć roszczenie banku do oddzielnego postępowania.

16. Czy ustawa dotyczy również spadkobierców kredytobiorcy?

Tak. Ustawa obejmuje także spadkobierców konsumenta, osoby, które przystąpiły do długu lub go poręczyły, oraz osoby odpowiadające rzeczowo za jego spłatę.

17. Kiedy ustawa wejdzie w życie?

Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Według stanu na 17 lipca 2026 r. ustawa została podpisana przez Prezydenta, ale nie została jeszcze ogłoszona, dlatego nie można wskazać dokładnej daty jej wejścia w życie. Oficjalna informacja o ustawie potwierdza czternastodniowe vacatio legis.